Czas: 4 minuty

W skrócie:

• Cukrzyca ciążowa jest powszechnie spotykaną chorobą cywilizacyjną, która dotyczy od 3-10% kobiet w okresie ciąży, a u 30% pojawia się w kolejnej ciąży;
• W celu wykrycia cukrzycy ciążowej zleca się badanie krzywej cukrowej (krzywej glikemicznej, krzywej glukozowej), które zleca lekarz ginekolog prowadzący ciążę lub Twój lekarz rodzinny;
• Jeśli zdiagnozowano  u Ciebie cukrzycę ciążową musisz poprzez dietę kontrolować Twój poziom cukru we krwi i oraz dbać o odpowiednią ilość ruchu w ciągu dnia, to z reguły wystarcza by utrzymać prawidłowy poziom glikemii;
• Stosowanie się do zaleceń dietetycznych zapobiega powikłaniom u matki, zabezpiecza przed nadmiernym przyrostem masy ciała w ciąży oraz sprzyja prawidłowemu rozwojowi płodu;

Cukrzyca ciążowa nie jest taka straszna! Sprawdź co musisz o niej wiedzieć!

Jako lekarz i mama 3 dzieci, z cukrzycą ciążową we wszystkich trzech ciążach, jestem dobrze zaznajomiona z tematem pod względem praktycznym i teoretycznym – chętnie podzielę się z Wami tą wiedzą. W poniższym artykule nie będę się skupiać na wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, kryteriach rozpoznania czy możliwych powikłaniach. Zamiast tego, chciałabym podać Ci praktyczne wskazówki jak bezproblemowo i bezstresowo sobie radzić z cukrzycą w ciąży. 

Czym jest cukrzyca ciążowa?

Jednym z podstawowych badań profilaktycznych wykonywanych w czasie ciąży jest krzywa cukrowa, którą wykonuje się na początku ciąży u osób predysponowanych i pomiędzy 24 a 28 tygodniem ciąży u wszystkich, u których dotychczas takie rozpoznanie nie zostało postawione. Jesteś w ciąży, wcześniej na nic nie chorowałaś, nawet nie przypuszczałaś, że ten problem może dotyczyć Ciebie? Nie martw się! Pierwsza myśl to obawa o swojego maluszka, ale wystarczy się podporządkować pewnym zasadom a zarówno mamie jak i dziecku nic złego się nie stanie.  

Zasada nr 1: Wprowadź dietę cukrzycową! 

Utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi (lub jak kto woli niedopuszczanie do za wysokich wartości glikemii) to Twój podstawowy obowiązek. Możesz to zrobić po przez odpowiednią dietę. Wprowadzenie odpowiednich nawyków żywieniowych czasem wymaga poświęceń, ale z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że warto. W czasie ciąży kobiety zazwyczaj nabierają dodatkowych kilogramów, z którymi po porodzie ciężko się uporać. Po zastosowaniu diety cukrzycowej i skrupulatnym przestrzeganiu wartości glikemii ten problem właściwie nie istnieje, ponieważ przyrost wagi jest dobrze kontrolowany. I to jest największy „plus” tej choroby.  

Kontrola poziomu cukru we krwi

Uzyskanie prawidłowych wyników leczenia ma nierozerwalny związek z utrzymaniem prawidłowego poziomu cukru we krwi matki (niedopuszczanie do za wysokich poziomów glukozy). 

Najprostszą metodą kontroli jest oznaczanie poziomu cukru za pomocą glukometru (z kropli krwi uzyskanej z nakłutej opuszki palca). Glukometr możesz otrzymać za darmo u swojego Lekarza Rodzinnego, w Poradni Diabetologicznej (do której dostaniesz skierowanie) lub w najbliższej aptece. Czasem warto zapytać również swojego Ginekologa. Ważne by nie zwlekać z rozpoczęciem pomiarów. 

Do właściwego monitorowania glukozy we krwi matki, konieczne są jej codzienne oznaczenia: na czczo oraz godzinę po każdym głównym posiłku.

Normy glikemii

na czczo <90mg%,

godzinę po rozpoczęciu posiłku (od pierwszego kęsa) <120mg%.

Podstawowym elementem leczenia cukrzycy jest stosowanie odpowiedniej diety, która stanowi profilaktykę hiperglikemii. Dieta z ograniczeniem węglowodanów łatwo przyswajalnych polega na świadomym, racjonalnym odżywianiu. Prawidłowo skomponowany jadłospis, dostarcza wszystkich składników odżywczych, witamin, składników mineralnych niezbędnych do prawidłowego rozwoju płodu. Przy jego ustalaniu należy wziąć pod uwagę ilość wymienników węglowodanowych i indeks glikemiczny. Pokrótce wyjaśnię co oznaczają te dwa pojęcia. 

Wymienniki węglowodanowe

Wymiennik węglowodanowy (1WW) to taka ilość danego produktu wyrażona w gramach, która zawiera 10g węglowodanów przyswajalnych przez organizm. W czasie ciąży dobowa ilość powinna wynosić 19-21 WW.  W czasie jednego posiłku nie należy przekraczać 6 jednostek (wysokie ryzyko hiperglikemii). Posiłki należy spożywać o stałych porach, co 3-4h, aby uniknąć dużych wahań poziomu glikemii. Poniżej prezentuję ich rozkład w ciągu dnia. 

POSIŁKI	GODZINY ICH SPOŻYWANIA	ILOŚĆ WW NA POSIŁEK
I śniadanie	7.00-8.00	4-5 jednostek
II śniadanie	10.00-11.00	2-3 jednostki
Obiad	13.30-14.30	5 jednostek
Podwieczorek	16.00	2-3 jednostki
Kolacja	18.00-19.00	4 jednostki
Posiłek nocny	21.30-22.00	1-2 jednostki

W celu uproszczenia komponowania diety ułożono tabele wymienników węglowodanowych. 

Indeks glikemiczny

Indeks glikemiczny to wskaźnik, który określa jak szybko wzrasta poziom glukozy we krwi po spożyciu określonego produktu spożywczego.  Te informacje również można znaleźć w praktycznych tabelach.  Należy pamiętać, żeby wybierać te  produkty o niższym IG, ponieważ są zdrowsze. Ważne jest również systematyczne przyjmowanie posiłków – u cukrzyków co 3 godziny, nie licząc przerwy nocnej. Należy unikać głodzenia się. Dzięki temu zapewnimy w miarę stały poziom glikemii, z niskimi wahaniami. Dla maluszka niebezpieczne są zarówno duże wzrosty jak i duże spadki glukozy we krwi matki. 

Zasada nr 2: Zadbaj o ruch i wysiłek fizyczny zaraz po posiłku! 

Gdy zjesz coś niezbyt dietetycznego lub w nadmiernej ilości, idź na spacer! Musisz to zrobić od razu po spożyciu posiłku. Wystarczy jedynie pół godziny ruchu, a dzięki temu obniżysz wartość glikemii poposiłkowej i unikniesz „piku”, czyli ekstremalnych jej wartości, których musisz się wystrzegać. Niestety nie oznacza to, że nie musisz przestrzegać diety cukrzycowej i możesz jeść bez opamiętania słodycze, czy fast foody, a zaraz po nich spacerować. Spacer, czy ćwiczenia zaraz po jedzeniu są dobrym sposobem na trzymanie poziomów cukru w ryzach, co pozwoli Ci uniknąć włączenia insuliny przez diabetologa przy prowadzeniu prawidłowej diety. 

Zasada nr 3: Co zrobić, gdy poziomy cukru rano na czczo są zbyt wysokie? 

Gdy pomimo stosowania diety cukrzycowej połączonej z wysiłkiem fizycznym, problemem jest nadal hiperglikemia poranna, prawdopodobnie potrzebujesz małej, wysokoenergetycznej przekąski w nocy o godz. 23.00. U mnie sprawdziła się garść orzechów lub kanapka z żółtym serem.  

Jeśli jednak pomimo przestrzegania powyższych zasad nadal nie udaje Ci się utrzymać glikemii w ryzach prawdopodobnie konieczne będzie włączenie insuliny. Wtedy już Twój ginekolog prowadzący pokieruje Cię do poradni diabetologicznej, jeśli jeszcze nie jesteś pod stałą opieką diabetologa.